Jeugdpuistjes

 De medische term voor jeugdpuistjes is acne vulgaris, kortweg genoemd acne en vrijwel iedereen krijgt er in de pubertijd mee te maken. Bij de ene persoon zijn het enkele acne puistjes, terwijl een ander lijdt aan een uitgebreide gezichtsaandoening, die het plezier in het leven vergalt en kan leiden tot psychische problemen. Acne kan ook na de pubertijd soms nog blijven bestaan, ook komt het voor dat acne pas op latere leeftijd begint.

Hoe ontstaat het eigenlijk?
Een ontsteking van de huid rond de talgklieren veroorzaakt acne; bij het ontstaan ervan spelen verschillende factoren een rol; meestal begint acne in de pubertijd wanneer hormonen allerlei veranderingen in de huid veroorzaken. Wat er precies gebeurt is, dat  de talgklieren op de rug, de borst en in het gezicht groter worden en dus meer gaan produceren. Indien er teveel huidsmeer of talg afgescheiden wordt, hoopt deze zich op en raakt de uitvoergang van de talgklier verstopt, men noemt deze ophopingen mee-eters of comedonen. Er bestaan oppervlakkige open mee-eters, de zwarte comedonen, en onderhuids gelegen gesloten mee-eters, de witte comedonen. En versterkend effect op de talgophoping wordt veroorzaakt door een toename van de verhoorning van de afvoergang van de klier, waardoor deze aanmerkelijk vernauwt. In talgklieren bevinden zich bacteriën die zorgen voor de omzetting van talg naar vetten en vetzuren. Door opgehoopte talg en irriterende vetzuren zet de afvoergang uit, totdat hij scheurt waardoor de irriterende stoffen in de aangrenzende huid terecht komen en daar een ontsteking veroorzaken, met als gevolg het ontstaan van puistjes en pukkels.

Er zijn vormen van acne bekend die door uitwendige factoren ontstaan; meestal gaat het om aanraking van stoffen, die een talgklierverstopping veroorzaken, bijvoorbeeld cosmetische producten. Ook moet worden gedacht aan oliehoudende of chemische industriële producten, die in bepaalde beroepen gebruikt worden. Tevens is bekend dat mechanische factoren, zoals wrijven en drukken, een bestaande acne verergeren, als voorbeeld noemen wij acne onder de kinrand van een helm en op het voorhoofd bij het dragen van een voorhoofdsband.
Ook zijn er verschillende medicijnen die het ontstaan of verergeren van acne kunnen bewerkstelligen, zoals bijvoorbeeld prednison en middelen tegen epilepsie en tuberculose.

Wat zijn de verschijnselen van acne?
Kenmerkend voor acne vulgaris is de aanwezigheid van mee-eters (comedonen), rode pukkels (papels) en puistjes (pustels). Komen er hevige ontstekingen voor, die onderhuids zijn ontstaan, dan kunnen deze na genezing lelijke littekens achterlaten, dus wees voorzichtig met het uitknijpen van puistjes of krabben aan de geïrriteerde plekken, want deze handelingen werken ontstekingen in de hand.

Bijzondere acne vormen
Naast acne vulgaris (=gewoon), de meest voorkomende vorm van acne zijn er nog andere vormen van acne met een ander beloop en/of beeld. Wij zetten ze op een rijtje.
• Acne conglobata, dit is een ernstige vooral bij mannen voorkomende vorm, die ook nog eens vaak na het twintigste jaar blijft bestaan. De ontstekingen verlopen heftiger dan bij gewone acne, de rug, de borst en de schouders zijn in het algemeen ernstiger aangedaan dan het gezicht. Kenmerkend voor acne conglobata zijn grote onderhuidse knobbels en abcessen (dubbelcomdonen genaamd), die uiteindelijk wel genezen maar grote littekens kunnen achterlaten.
• Acne ectopica (hidradenitis suppurativa), dit is een acxne op ongewone plekken, zoals op de bo=illen, in de liezen en in de oksels. Het kan een zeer ernstige aandoening zijn en de steeds terugkerende ontstekingen en abcessen bezorgen de patiënt veel ongemak. Acne ectopica komt veelal voor na het twintigste levensjaar en dan nog vooral bij rokers.
• Acne excoriée. Er zijn patiënten, veelal jonge vrouwen met eigenlijk geringe acne, die geobsedeerd raken door de huidaandoening en ieder pukkel of puist openkrabben of uitknijpen. Ze realiseren zich daarbij niet dat deze handeling de ontsteking verergert en dat de kans op litteken vorming (acne excoriée) drastisch toeneemt

Hoe stelt men de diagnose acne?
Daar acne in het algemeen makkelijk te herkennen is kan de diagnose gewoonlijk op grond van zichtbare afwijkingen worden gesteld, een aanvullend onderzoek is haast nooit noodzakelijk. Vaak beoordeelt men acne op basis van het aantal pukkel en puistjes en wordt de mate van de aandoening beoordeeld als mild, matig of ernstig. De eventuele aanwezigheid van littekens speelt in deze beoordeling mee.

Wat is de beste behandel methode?
Ook al zijn de afgelopen jaren de behandelmogelijkheden enorm toegenomen, acne is en blijft een aandoening met een chronisch karakter en is dan ook niet van de ene week op de andere verdwenen. Zelfs de lichtste vormen van acne vragen om langdurige aandacht. Ook kan acne niet altijd worden genezen, het lukt echter wel om acne rustig te krijgen en te houden totdat het uiteindelijk vanzelf geneest. Maar een standaardbehandeling voor acne bestaat helaas niet, immers als ontstekingsverschijnselen de hoofdmoot vormen is een andere methode vereist dan wanneer het slechts om mee-eters gaat. De ernst van acne, de klachten, de litteken vorming, de leeftijd van de patiënt en het geslacht zijn bepalend voor het gebruik van het anti-acne middel waarmee een behandeling wordt gestart. Er is keuze uit diverse middelen met een verschillende manier van werking, hieronder een beschrijving van deze middelen:

• Middelen, die de verhoorning van de afvoergang tegengaan, zoals benzoylperoxide, tretinoIne en adapaleen. Deze worden toegepast in een lotion, gel of crème en bewerkstelligen dat de huid afschilfert zodat de talg weer makkelijk naar buiten kan via de poriën; het ontstaan van mee-eters wordt op deze manier tegengegaan. Benzoylperoxide remt daarnaast in geringe mate de groei van bacteriën; bij lichte acne kan een behandeling met genoemde middelen eenmaal per dag voldoende zijn. Een bezwaar van bezoylperoxide, adapaleen en tretinoïne is dat de stoffen in het begin van de behandeling de huid kunnen irriteren, een verlaging van de sterkte of om de dag aanbrengen is wellicht een oplossing.
• Middelen om bacteriële groei tegen te gaan, dit zijn vooral antibiotica en kunnen zowel uitwendig als inwendig worden toegepast, vaak gecombineerd met tretinoïne, adapaleen en benzoylperoxide. Men gebruikt antibiotica meestal vvor matige en ernstige vormen van acne. De meest gebruikte inwendige antibiotica zijn doxycycline en minocycline, ze worden voor langere tijd, reken op 3 tot maximaal 6 maanden, gegeven Uitwendige antibiotica worden in een lotion of gel toegepast, goede ervaringen zijn er met erytromycine en clindamycine.
• Middelen die ontstekingen kunnen remmen zijn de eerder genoemde doxycline en minocycline.
• Middelen die de talgproductie verminderen. Het is al lang bekend dat de anticonceptie pil de talgvorming kan beïnvloeden, er zijn zelfs pillen op de markt die een gunstig effect hebben op acne. Een aanbevolen middel dus voor vrouwen die naast een acne behandeling ook een anticonceptie pil willen gebruiken. Een ander middel dat de productie van talg onderdrukt is isotretinoïne, een geneesmiddel met een aan vitamine A verwant ingrediënt en zeer effectief voor inwendig gebruik. Daarnaast heeft het middel ook een remmende uitwerking op de abnormale verhoorning in de afvoergang van een talgklier en onderdrukt het de ontstekingsreactie. Genoemd middel wordt uitsluitend voorgeschreven bij ernstige vormen van acxne, die niet of onvodoende reageren op andere middelen. Er zijn echter bijwerkingen bij gebruik van dit middel, we noemen onder andere uitdroging van de lippen, het neusslijmvlies de huid ende ogen; ook kunnen leverenzymen en bloedvetten stijgen tijdens de behandeling, bloedonderzoek is daarom noodzakelijk. Isotretinoïne geeft bij zwangerschap ernstige risico’s, er kunnen aangeboren afwijkingen ontstaan. Bij behandeling dient een eventuele zwangerschap dan ook uitgesloten te zijn. Ook moeten vrouwen in de vruchtbare fase extra maatregelen nemen tijdens de behandeling met het middel om zwangerschappen te voorkomen en dit volhouden tot 1 maand na de behandeling. U dient de voor en nadelen van de behandeling zorgvuldig tegen elkaar af te wegen.
• Psychotherapie kan een zinvolle bijdrage leveren als puistjes het leven dusdanig vergallen, dat aan niets anders kan worden gedacht en dat daardoor sombere gevoelens overheersen. De drang om steeds weer aan ieder puistje te gaan zitten pulken, waardoor de acne verergert of juist in stand wordt gehouden, kan worden bestreden door een gedragstherapie.

Wat kunnen wij er zelf nog aan doen?
Zoals bekend kunnen UV-stralen in het zonlicht tijdelijk een goede invloed hebben op acne, echter een te intensieve blootstelling aan het zonlicht of een andere UV-bron (zonnebank) wordt niet aangeraden in verband met risico op huidkanker, ook hier geldt: overdaad schaadt. Realiseer ook, dat door een arts voorgeschreven behandelingen, zoals isotretinoïne en andere bepaalde antibiotica, de huid extra gevoelig voor zonlicht maken.
Een behandeling van acne heeft altijd tijd nodig om effect te sorteren en het vraagt discipline van de patiënt. Zo’n behandeling duurt minstens 1 tot 3 maanden alvorens effect te sorteren en een bevredigend resultaat wordt bereikt.
Acne patiënten hebben, dat is genoegzaam bekend, last van een verhoogde productie van talg, hetgeen vaak tot uiting komt door een vettig glimmend gezicht. U kunt zelf veel talg weghalen door de huid zorgvuldig te reinigen, dat betekent niets anders dan dagelijks wassen met lauw water en zeep, zonder daarbij te schuren of te scrubben; doe dit met mate, want overmatig wassen heeft geen enkele zin, sterker nog, het kan zelfs schadelijk zijn voor de huid. Het uitknijpen of scrubben van pukkels, mee-eters en puistjes kan leiden tot littekens en verergering van de acne, het is dan ook sterk af te raden. Tijdens de behandeling kunt u mogelijk last hebben van een uitdrogende huid, hier kan een hydraterende crème soms uitkomst bieden. Maar gebruik een niet te vette crème, aangezien er dan weer nieuwe puistjes kunnen ontstaan.

Tot slot nog deze tip, stap niet steeds over van geneesmiddel naar geneesmiddel, het is als een bepaald middel niet geheel voldoet beter om een ander middel aan de gestarte behandeling toe te voegen. Acne ontstaat door meerdere factoren, daarom zal een combinatie van middelen nodig zijn, zodat op meerdere fronten de aandoening wordt bestreden.

Welke vooruitzichten zijn er voor een patiënt?
In feite is acne een onschuldige aandoening, die veelal verdwijnt na een aantal jaren. Door bovengenoemde behandeling is het mogelijk om levenslange littekens te voorkomen en een mooi gaaf gezicht te krijgen.
Acne verdwijnt statistisch gezien voor je vijf-en-twintigste jaar, bij een enkeling blijft acne echter tot op oudere leeftijd bestaan.